Hemolitik Anemi

Kansızlık-Anemi Anemi (kansızlık)
pekçok farklı şekilde tanımlanabilen kan rahatsızlığı olarak
bilinmektedir. Bu kan rahatsızlığını kırmızı kan hücrelerinin
fonksiyonlarında ve sayısındaki anormallik şeklinde ifade
edebiliriz. Kırmızı kan hücreleriniz kırmızı rengini hemoglobinden
alır, demir içeriği zengin protein oksijeni ciğerlerden vücudun
diğer bölgelerine taşır. Anemi kırmızı kan hücrelerinin sayısını
azalttığında ya da hücrelerin taşıyabileceği hemoglobin miktarını
azalttığında vücudunuzun dokuları oksijenden yoksun kalır. Oksijen
eksikliği tipik anemia türleri bulgularını üretir.Bu anemi
bulguları: güçsüzlük, aşırı yorgunluk, solgun bir ten, nefes
darlığı, düsensiz kalp atışıdır. Hatta çok şiddetli anemi felç, kalp
krizi ve kalp tıkanıklığına da yol açabilmektedir. Demir eksikliği
gibi bazı anemi türleri doğrudan kendileri rahatsızlığı yaratırken
bazı anemilerde ise ardında dalak büyümesi ya da anti kanser
ilaçlarının alımıyla sonuçlanan hemolitik anemia gibi bir hastalık
yatmaktadır. Bazı anemi hastalıkları kolayca tedavi edilebilirken
bazıları ise kronik ve hayatı tehdit edicidir. Sağda sağlıklı
yapıdaki kan hücrelerini görüyorsunuz. Aynı biçimde ve büyüklükteki
kırmızı kan hücreleri normal bir büyüme ve hemoglobin üretimini
oluşturuyor.
Demir
Eksikliği Anemisi
Tanım
olarak düşük miktarda demire bağlı olarak kanın kırmızı
hücrelerindeki azalmadır. Kansızlığın en sık görülen şekli budur.
Demir, kanda oksijen taşıyan pigment olan hemoglobinin önemli bir
parçasıdır. Demir eksikliğinin nedenleri : Diyette az miktarda
alınma,
Vücut tarafından az
miktarda emilimi
Kronik kanamalar
(ağır adet kanaması dahil) Örneğin:
burun kanamaları, hemoroid, mide yada barsak ülseri, polip,
gastroenterial kanser gibi � Çocuklarda kurşun zehirlenmesi
sonucunda da demir eksikliği anemisi görülür. Vücutta ve kemik
iliğindeki demir depolarının harcanması sonucu kansızlık yavaş yavaş
gelişir. Genellikle kadınlarda demir depoları daha azdır. Yüksek risk
grubu içerisinde doğurganlık çağında olan ve adet dönemi nedeniyle
kan kaybı olan kadınlar, demir ihtiyacı artmış gebe veya emziren
kadınlar, çocuklar ve diyetinde yeterli oranda demir bulunmayan
kişiler bulunmaktadır. Kan kaybına bağlı risk faktörü arasında
peptik ülser, barsak kanseri, rahim kanseri, uzun dönem aspirin
kullanımı sayılmaktadır.
Demire
bağlı aneminin kendine özel bulgular nelerdir ? Yiyecek dışındaki
şeylere istek. Örneğin: toprak, buz, kireç taşı, nişasta gibi�

Ağız kenarında ve
tırnaklarda çatlaklar
Tırnaklarda
biçimsizlik: kaşık biçimi almaları gibi�
Tahriş olmuş dil
Günlük demir gereksinimi ve kaybı ne kadardır?
Günlük
demir gereksinimi 1-3 mgr. kadardır. Bunun % 5-1 0 duedenum ve
proksimal ince barsaktan emilir. Günlük kayıp 1 mgr dır. Ter, dışkı,
idrar, dökülen hücreler ile kaybedilir. Gereksinim bebeklik,
hamilelik, ağır hastalık ve emzirme dönemlerinde artar.
Hangi
besinler demir açısından zengindir?
Kırmızı et,
karaciğer, balık, kuru üzüm ve yumurta sarısı demir açısından zengin
gıdalardır. Un, ekmek ve tahıllar demir ile zenginleştirilmiş
olabilir.
Demir
eksikliği anemisi düşünülen hastalarda yapılması gereken başlıca
tetkikler neler olmalıdır?
Tam kan
sayımı, serum demiri, serum demiri bağlama kapasitesi, transferin
saturasyonu, serum ferritin düzeyi, dışkıda gizli kan ve periferik
yaymadır. Tam kan sayımında düşük hemoglobin ve hematokrit değeri,
kanda düşük ferritin düzeyi, kanda total bağlama kapasitesi ve kan
kaybını değerlendirmek açısından dışkıda gizli kan görülebilir.
Tedavi
olarak ne uygulanır?
Ağızdan
demir tedavisinde kullanılan demir formları demirsülfat, demir
glukanat ve demir fumorattır. Demir tedavisine başladıktan iki ay
sonra hemoglobin düzeyi normale dönecektir, ancak çoğunlukla kemik
iliğinde olan demir depolarını doldurmak amacı ile tedaviye 6-12 ay
daha devam edilmelidir.
Damar
içerisine veya kas içerisine uygulanabilecek demir ilaçları da
ağızdan alıma dayanamayan hastalarda kullanılabilir. Tedavi ile
birlikte kan sayımı iki ay içerisinde normale dönecektir.
İlaç
kullanılırken dikkat edilecek noktalar nelerdir ?
En iyi
demir emilimi aç karnına olmasına rağmen pek çok insan buna
katlanamaz ve gıda ile almak ister. Süt ve sütlü mamüller demir
emilimini engelleyeceğinden ilaç ile birlikte alınmamalıdır. C
vitamini demir emilimini artırırken hemoglobin üretiminde de önemli
yer tutar. Diyet ile alınacak miktar yeterli olmayacağından gebelik
ve emzirme dönemi sırasında kadınların yeterli derecede demir
almaları gerekir.
Folik
Asit Eksikliğine Bağlı Anemi
Vücudun
yeterli kırmızı hücreleri yaratmak için folik aside ihtiyacı vardır.
Folik asit olmadığı durumlarda kan hücresi üretimi azalmaya başlar.
Bu durum sonunda anemi görülür. Folik asitin emilimini ve
metabolizmasını etkileyen en önemli madde alkoldür. Bu sebeple folik
asit eksikliğine bağlı anemi en çok alkoliklerde görülür. Ayrıca
keçi sütü ile beslenmekte folik asiti düşürür. Diğer nedenler
bağırsak hastalıkları, ağızdan alınan doğum kontrol hapları, kanser
için alınan çeşitli ilaçlar ve epilepsi.
Folik
Asit Eksikliğine Bağlı Aneminin kendine özgü bulguları nelerdir
? İshal

Depresyon

Şişmiş ve kırmızı
bir dil Vitamin
B-12 Eksikliği Anemisi
B-12
vitamininin emilimi mide de gerçekleşir. Bu emilimin gerçekleşmesi
için mide B-12 asıl faktörü denilen bir maddeyi salgılaması gerekir.
Bu faktörün eksikliği bu vitaminin eksikliğine neden olur. B-12
vitamini kırmızı kan hücrelerinin kemik iliğinden üretilmesi için
gereklidir. Yetersiz miktar anemiye neden olur. Bu tarz anemi daha
çok hayvan ürünleri yemeyen vejeteryanlarda ve mide
rahatsızlıklarında (atrofik gastrit) görülür.
Bu
Aneminin kendine özgü bulguları ? Eller ve ayaklarda
ürperme
Bacaklarda,
ayaklarda ve ellerde duyu kaybı
Sarı ve mavi
renklerle ilgili olarak renk körlüğü
Şişmiş ağrıyan ve
yanan bir dil
Kilo kaybı

Kararmış cilt

İshal

Düzensizlik

Depresyon

Entellektüel
fonksiyonların azalması
Aylık Kanamalar da
Kansızlık Nedeni

Aylık kanamalar da kansızlık problemini gündeme getirdiğini belirten
Prof. Dr. Ferhanoğlu, kadınların aylık normalde olması gereken kan
kaybıyla, kansızlığa yol açabilir denilen kan kaybı arasındaki farkı
şöyle açıkladı:

“Tabii her kadın belirli bir yaştan sonra belirli bir süre kanar.
Aslında direk karşı karşıya gelip kanamasının ne kadar olduğunu
sorduğumuzda, çoğu kadın bunu normal olarak ifade eder. Çünkü
kıyaslayabileceği bir örneği yoktur. Beş günü geçen adet kanamaları
ve çok aşırı sızmalara yol açacak kanama, normalden fazla kanama
olarak algılanmalı, bir de mutlaka bir kadın doğum uzmanıyla
görüşülüp, nedeninin bulunup tedavi edilmesi gerekir.”

Prof. Dr. Ferhanoğlu, şöyle devam etti: “Kansızlık tanısı konulan
erkeklerde beslenme ile ilgili öneriler sunmadan önce kansızlığın
neye bağlı olduğunu bilmek gerek. Eğer bir erkek ve demir
eksikliğine bağlı bir kansızlığı varsa yine aynı şeye dönüyoruz.
Eksikliğin neden olduğunun tespiti gerekiyor. Özellikle erkek olduğu
için altta yatan nedenin çok iyi aydınlanması ve tedavinin ona göre
yönlendirilmesi, beslenme alışkanlığının da ona göre tavsiye
edilerek düzeltilmesi gerekiyor. Yani nedeni bulunmayan kansızlık
henüz çözülmüş kansızlık anlamına gelmiyor.”

Erkeklerdeki Nedenler

Kadınlarda erkeklere oranla 5-1 0 kat fazla olan kansızlık sorunu ile
ilgili olarak erkeklerdeki kansızlık probleminin altında yatan
nedenler hakkında Prof. Dr. Ferhanoğlu, şunları söyledi: “Kadınlarda
çoğunlukla jinekolojik kanamalar, adet düzensizlikleri önemli bir
neden olduğu için çok rahatlıkla ve kolaylıkla düzeltilebilir bu
neden. Halbuki erkekte de kansızlık söz konusuysa, kansızlığın demir
eksikliğiyle ilişkisi, öyle bir fizyolojik olayın abartılması da söz
konusu olmadığına göre, midenin, bağırsağın ülserleri, midenin
bağırsağın polipleri, kanserleri dikkate alınmalı. Ve kaybın nedeni
her kansızlıkta olduğu gibi çok iyi belirlenmeli. Diğer taraftan
kansızlık tedavi edilirken, örneğin demir eksikliği varsa, demir
eksikliği tedavi edilirken, diğer taraftan demir eksikliğine yol
açan ana nedene ulaşılmalı ve o nedenin tedavisi yapılmalıdır. Bu
anlamda da örneğin kolon tümörleri, polipler, ileri yaş grupta küçük
damar genişlemeleri dediğimiz olayları çok net ortaya koyup onların
tedavisi söz konusu olmadıkça uzayan ve hatta geciken tedavilerle
karşı karşıya kalabiliriz.”

Beslenme

Kansızlık problemi saptanmış kişilerin beslenmesinde dikkat etmesi
gereken noktaları Prof. Dr. Ferhanoğlu, şöyle açıklıyor: “Öncelikle
kansızlık probleminin neye bağlı olduğunu bilmek lazım. Eğer
kansızlık demir eksikliğine bağlıysa, demir eksikliğini beslemenin
temeli hayvani gıdaların artırılmasıdır, kırmızı et ve etli
gıdaların artırılmasıdır. Bitkisel gıdalarda demir yok mudur?
Bitkisel gıdalarda da tabiki demir vardır. Ama bitkisel gıdalardaki
demirin emilimi çok daha güçtür. O anlamda eğer altta yatan neden
bir demir eksikliğiyse kırmızı et ve hayvani gıdaların artırılması
önerilir.”

Türkiyenin bir numaralı ölüm nedenleri kalp hastalıkları.
Kolesterol nedeniyle insanların kırmızı etten giderek kaçarak, daha
az tükettiğini ve buna bağlı olarak kansızlık problemini
yaşayanlarada sık rastlandığını dile getiren Prof. Dr. Ferhanoğlu,
şöyle devam etti: “Örneğin kalp hastası olduğu için yıllarca et
yememiş ve zaten jinekolojik kanamalarla veyahut çeşitli kayıpları
olan kadınlarda, kalp yetersizliğinin sonucu ortaya çıkmış demir
eksikliğine bağlı derin kanamalar görmek bu dönemde çok mümkün.”

Bölgesel yeme alışkanlıklarının da kansızlığa bir artı getirisi
olduğuna değinen Prof. Dr. Ferhanoğlu, şunları söyledi: “Bölgesel
faktörlerin kansızlıkta rol oynadığı mutlak bir şekilde söz konusu.
Örneğin beslenmeyi dikkate aldığımızda, çay içimi fazla olduğu
bölgelerde belki bir ölçüde çayın emilimi etkilemesi nedeniyle bir
kansızlıktan söz etmek mümkün. Et tüketiminin fazla olduğu yörelerde
kansızlık daha az görülecek. Tam tersi bitki ve sebze üretimi
ağırlıklı olan yörelerde veyahut vejeteryan alışkanlığı olan
kişilerde kansızlık çok daha yüksek oranda görülebilecektir.”

Prof. Dr. Ferhanoğlu, çocukluk dönemindeki değişik alışkanlıklarla
ilgili olarak şöyle devam etti: “Avrupa tıbbına Türkler tarafından
nerdeyse tanıtılmış bir konudur. Anadoluda çeşitli kesimlerde
toprak yemek, kil yemek, kireç yemek, aşırı buz yeme türünden sapmış
iştah dediğimiz bir durum söz konusu olabilir ve böyle bir
alışkanlık birlikte demir emilimini etkilediği için demik
eksikliğinin çok sık görülmesine yol açabilir.”

Şişman insanlarda da demir eksikliği görülebildiğini belirten Prof.
Dr. Ferhanoğlu, “kalorisi fazla gıda ile beslenme kansızlığı
tamamiyle ortadan kaldırıyor anlamına gelmez, şişmanlar da aşağı
yukarı eşit düzeyde diğer grupla kansızlıkla karşılaşma olasılığına
sahip” dedi.

Kalıtımsal mı?

Kalıtımsal ve kalıtımsal olmayan çok çeşitli kansızlık nedenleri
olduğunu belirten Prof. Dr. Ferhanoğlu, konu ile ilgili söyle devam
etti: “Annesinin kansız olması o ihtimali de akla getirmektedir.
Dolayısıyla kansızlığı yapan nedenin belirlenmesi, kalıtımsalsa ona
göre bir tedavi Demir Hapları

Tedavide kullanılan demir hapları ile ilgili olarak Prof. Dr.
Ferhanoğlu, şu noktalara değindi: “Demir eksikliği tanısı konulmuş
bir hastada demir tedavisi yapılmalı. Malesef yanlışlıkla hala
Akdeniz Anemisini demir eksikliğiyle tedavi edilmesi söz konusu.
Dolayısıyla anemide birinci koşul, anemiyi yapan nedenin çok net
ortaya konulmasıdır. İkinci basamak; eğer demir eksikliği anemisiyse
hastada, bir taraftan demir tedavisine başlarken, ikinci ve çok
önemli bir neden; demir eksikliğinin neden ortaya çıktığıdır.
Beslenme sorunuysa iyi bir şeyle beslenmenin düzeltilmesi. Mide
bağırsaktan kayıp söz konusuysa, bunun bulunup ortadan
kaldırılması… Jinekolojik kayıpsa, bir jinekoloji uzmanıyla
birlikte problemin çözülmesi. İyi bir tedavi ve tekrarlamayan bir
tedavi için şart.”