Hemolitik Anemi

Çocuk Gribi

Grip, etkeni influenza virüsü olan, ateş, titreme, öksürük ve baş ağrısı belirtileri ile seyreden bir hastalıktır. Oldukça bulaşıcı bir hastalık olup, üst solunum yollarını etkiler. Bazen kulak ve sinüs enfeksiyonlarına da neden olabilir. Virüs her yıl genetik yapı değiştirdiğinden bağışıklık bırakmaz, dünya çapında enfeksiyonlara yol açabilir.
Grip birçok insanda bir-iki hafta içerisinde kendiliğinden düzelir ancak;

• bebekler ve beş yaş altındaki çocuklarda,
• 65 yaş üzeri kişilerde,
• diabet ve astım gibi kronik hastalığı olanlarda

daha ağır seyreder.

Soğuk algınlığı ile grip arasındaki farklar

Aslında her ikisi de birçok yönlerden birbirine benzer ancak grip zatürre gibi daha ileri sağlık problemlerine yol açabilir. Soğuk algınlığında genellikle burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı ve hapşurma belirtileri vardır. Gripte ise burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı ve hapşurma bazen görülmekle beraber; ateş, ağır öksürük, baş ağrısı, genel vücut ağrısı ve yorgunluk sıklıkla gorulur.

Grip sezonu ne zamandır?

Grip sezonu genellikle Ekim ile Nisan ayları arasıdır. Vakalar genellikle kış ortasında iki üç haftalık bir dönemde artış gösterir.

Grip nasıl bulaşır?

Grip ya hasta olan kişinin hapşurması veya öksürmesi sırasında ağzından veya burnundan çıkan damlacıkların diğer kişi tarafından hava yoluyla solunması sonucu, ya da direkt temas denilen öpme, hasta olan kişinin kaşığını, çatalını, havlusunu kullanma gibi yollarla bulaşır.

Bulaşmadan bir ya da üç gün sonra belirtiler başlar. Genellikle çocuklar, erişkinlerden daha uzun süre hasta kalır. Virüs her yıl genetik yapısını değiştirdiğinden, hastalığın ağırlığı her sene farklılık gösterir; bazı seneler daha ağır seyreder.

Gribin belirtileri nelerdir?

Grip virüsüne binlerce insan maruz kalsa da bazısı çok hafif atlatmasına rağmen bazılarında ağır seyreder. Tipik olarak grip ateş ve ağrıyla başlar, ateş genellikle yüksektir, daha sonra boğaz ağrısı, burun akıntısı, yorgunluk, baş ağrısı, öksürük takip eder. Bazı hastalarda bulantı kusma da olabilir.
Üç ile altı gün içerisinde belirtiler düzelmeye başlar ancak öksürük ve yorgunluk birkaç hafta daha devam edebilir.

Ne zaman doktora başvurulmalıdır?

• Belirtiler uzun süre geçmesine rağmen düzelmiyorsa ( burun akıntısı on günden uzun sürmüş, koyu ve sarı bir renk almışsa)
• 3 günden fazla yüksek ateş devam ediyorsa,
• Solunum sıkıntısı başlamışsa,
• Çocuğun bilinç durumunda değişiklikler görülüyorsa,
• Grip belirtilieri düzeldikten sonra tekrar ateş ve öksürük başlamışsa,
• Çocuk yeterince sıvı alamıyorsa, dehidratasyon denilen vücutta sıvı kaybı bulguları başlamışsa, (idrar yapımında azalma, ağladığında gözyaşı olmaması, ağızda kuruluk, uyuklama hali)

Teşhis

Teşhis genellikle klinik bulgulara göre konulur. Burun ve boğazdan alınacak sürüntü örneğinde virüsü tespit eden yöntemler de vardır ancak her zaman bu yöntemlere başvurulmaz. Eğer akciğer enfeksiyonundan şüphe ediliyorsa akciğer filmi istenir.

Tedavi

Gripte en iyi tedavi destekleyici tedavidir.

• Ağrılar ve ateş için ağrı kesici ve ateş düşürücüler verilir. Ancak unutulmaması gerekir ki, grip olan çocukla ra aspirin verildiğinde Reye sendromu denilen ölümcül olabilen bir durum oluşabilir, bu yüzden grip olduğunu düşündüğünüz çocuğunuza aspirin vermekten kaçınmalısınız.
• Bol sıvı alınması gereklidir.
• Çocuğun evde istirahat etmesi; hastalığı başka çocuklara bulaştırmaması açısından okula veya kreşe gönderilmemesi tavsiye edilir.
• Buhar makinesi oda havasını nemlendirip çocuğun nefes almasını kolaylaştırmak için aralıklarla kullanılabilir.
• Belirtileri azaltmak için doktor tavsiyesi ile antibiyotik içermeyen soğuk algınlığı ilaçlari kullanılabilir.
• Burnun açık tutulması ve burna yerleşen virüsleri azaltmak açısından serum fizyolojik tedavisi oldukça önemlidir. Piyasada damlılıklar içerisinde veya serum şişesinde satılan formları vardır. Günde üç-dört kere damlalıkla burun pasajını iyice açacak şekilde, özellikle uyku ve beslenme öncesi uygulanması tavsiye edilir. Serum fizyolojik uygulamasından sonra küçük bebeklerde plastik burun temizleyicilerle , büyük çocuklarda hınkırma ile burnun temizlenmesi de faydalı olur.
• Grip virüsüne karşı kullanılabilecek bazı özel ilaçlar da vardır. Bunlar hastalık süresini kısaltıp belirtilerin daha kısa sürede düzelmesini sağlar. Hastalık belitilerinin gorüldüğü ilk 48 saatlik dönemde başlanırlarsa etkili olurlar. Ancak doktor tarafından gerekli görülen ağır vakalarda kullanılmalıdırlar. Her grip vakası için tavsiye edilen bir tedavi şekli değildir.

Gripten nasıl korunulur?

Aşı

Gripten korunmanın en etkin yolu aşılanmadır. Aşı için en iyi zaman Ekim ve Kasım aylarıdır. Aşı, gribe neden olmaz fakat aşıdan sonra birkaç gün hafif ateş, halsizlik ve boğaz ağrısı hissedilebilir. İlk kez aşı olan 9 yaş altı çocuklarda birer ay arayla iki doz aşı yapılır, daha sonraki yıllarda tek doz aşı yeterlidir. Aşı; ya o sene için gribi tamamen önler ya da geçirilse bile daha hafif geçirilmesini sağlar.
Aşıyı özellikle şu grup kimselerin yaptırması tavsiye edilir:

• 65 yaş üzeri kişiler,
• Diabet, astım, kalp, böbrek, kan hastalığı gibi kronik hastalığı bulunanlar,
• Altı ay ile iki yaş arasındaki çocuklar, (altı aydan küçük çocuklar için aşı formu bulunmamaktadır)
• Uzun süreli aspirin kullanmak zorunda olan çocuklar,
• Savunma sistemi bozukluğu olanlar,
• Sağlık çalışanları.

Yumurta allerjisi olanlar, hamile bayanlar, yüksek ateşi olanlar doktorları ile görüşmeden aşı yaptırmamalıdırlar.
Genel önlemler:

• Ellerin sık sık yıkanması,
• Hasta olan kişilerden mümkün olduğunca uzak durulması,
• Büyük çocuklar için hapşururken ve öksürürken ağız yolunun kapanması,
• Genel hijyen kurallarına dikkat edilmesi (kaşık çatal, tabak, bardak, havlu vb. kullanımı).

Yanlış uygulamalar

Gribin etkeni virüs olduğu için antibiyotiklerin tedavide hiçbir faydasi yoktur. Hatta gereksiz antibiyotik kullanımı toplumdaki antibiyotik direncini arttırarak birçok hastalığın daha ağır geçirilmesine neden olabilir. Bazı durumlarda gripli hastalarda sonradan ikincil bakteriyel enfeksiyonlar gelişebilir. Bu durumlarda antibiyotikler ancak doktor tavsiyesiyle kullanılabilir.

Dr. Arzu Özşahin
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı

√ AŞI NEDİR, NİÇİN GEREKLİDİR , Ağır veya hatta bazen ölümcül seyredebilen birçok Çocuk Hastalığının önlenebilmesi rutin aşılama ile sağlanabilir. Aşılar zayıflatılmış canlı virüslerden(kızamık, kabakulak, kızamıkcık, su çiçeği, polio) ya da bakterilerin yada virüslerin inaktive edilmiş bağışıklık sağlıyan ögelerinden (polio, hepatit b, boğmaca, grip, haemophilus influenza tip b, pnömokok) hazırlanmış olabilirler.

Tüm çocuklar için önerilen aşılara ek olarak, yüksek risk taşıyan birçok durum ek aşılamaları gerektirebilir. Sadece çocukluk çagına özgü olduğu sanılan bazı bulaşıcı hastalıkların gençlere ve yetişkinlererede geçebileceği unutulmamalıdır.

Bu nedenle Çocuk ve Genç Doktorları bulaşıcı tehlikeli hastalıklara önlem olarak aşılama yolu ile vücuda bağışıklık kazandırılmasını salık verirler.

Önerilen aşıların insan sağlığı için büyük faydaları ve tehlikeli hastalıkları önlemesi yanısıra çok çok ender olarak bazı durumlarda sıhhati zedebileyici yan etkileri gözlendiği olmuştur. Ancak bu günümüzün modern aşıları sayesinde son derece azaltılmıştır. Geçici olarak aşı yerinde kızarıklık, deride döküntü , ateş görülebilir.

Bütün bunlar iz bırakmadan kaybolur. Bu genelde kalıcı değildir ve korkmayı gerektirmez. Aşılar hakkında daha ayrıntılı bilgi edınmek isterseniz kendi doktorunuza danışınız. Ancak bu durumda iyi almanca bilmeniz gerekir. Aksi halde iyi almanca bilen bir yakınınızı veya bir Tercümanı yanınıza almanızı salık veririm. Çocuklar yardımıyla yapılan tercümeler genellikle yetersiz kalmaktadır.

√ AŞI TAKVİMİ

—
Yorumlama: D= difteri, d=difteri (yetişkin dozu), T= tetanoz, Pa= boğmaca aselluler), HEP B=hepatit b, Hib=haemophilus influenzae tip b, IPV polio salk, MMR (kızamık, kabakulak, kızamıkcık) NOT: Yukarıda yazılı aşı kombinasyonları dışında piyasada başka DTPa-Hib-IPV, DTPa-Hib-Hep B, Td-Pa, Td-IPV gibi başka aşı kombinasyonları da vardır. Aşı kombinasyonlarının seçimi aşılayan doktora göre değişebilir.
ayrıca yukarda yazılı aşı zamanları kesin olarak yorumlanmamalıdır. Duruma göre değişiklikler yapılabilir
—
√ HASTALIKLAR
• Difteri : Nedeni difteri basili olan bir sepici bir hastalıktır. Öksürme(damlacık),toz veya köpükle geçer.
Üst solunum yollarında yalancı membran oluşturarak tıkanmaya yol açar. Aşılama kullanımına başlanmadan önce boğulma veya miyokardit (kalbadelesi yangılanması) sonucu ölüm oranı %30-50 arasındaydı.

• Tetanoz (kilitli çene) : Mikrobu toksin (zehir) üreten tetanoz basilidir. Yaralara bulasır.Yeni doğan bebekte kordona bulaşma, daha büyük çocuklarda derin delici yaralanmada geçebilir. Çene kaslarında sertleşme çene hareketlerini kısıtlar, yutma zorluğu olur, Yüz ve sırt kaslarında gerilmeler olur. Solunum kaslarının spazmı hava yolunun tıkanması ve solunum yetersizliğine yol açar.Hastanın bilinci yerinde olduğundan agrıları tamamıyla duyumsar.Düzelme 2-6 hafta sürebilir.

• Boğmaca : Boğmaca bakterisi solunum yolları enfeksiyonu yapar.Devamlı artan öksürük 3. haftada doruk noktasına erişir, hastalar nöbetler halinde arkaarkaya, boğulur gibi öksürür, surat masmavi olur, bazan balgam çıkarır. Bu durum 3 hafta devam ettikten sonra, arkasından öksürük geçene kadar bir 3 hafta kadar daha gecer. Bronşit, ve Zatüre sıkca gözlenir. Bir yaşın altındaki bebekler de ölüm olabilir. Bunlar cogu kez hastane tedavisine mecbur kalırlar. İlaçlar sadece komplikasyonu azalırlar, hastalığın gidişatı hemen aynı kalır.

• Poliomiyelit (Çocuk Felci) : Poliovirüsünün neden olduğu bu hastalık bulaşan kişilerin %95 de belirtisiz geçer, diğerlerinde ateş, halsizlik, bulantı, kusma,bazan aseptik menenjit bulguları olur. Paralitik(Felçe yol acan) tipte ise kalıcı felç görülebilir. Bebeklerde felç solunum yetersizliği nedeniyle ölüme yol acar. Yetişkinlerde bu hastalığa yakalanabilirler.

• Hemofilus influenza b : Menenjit, akut epiglottit(hava yolu tıkanmasi), Zatüre gibi hastalıklara neden olan bir bakteridir. Hib- Aşısının yaygın olarak kullanilmasından önce hemofilus influenza tip b, 1 ay ile 4 yas arasındaki çocuklarda Menenjitin(beyin zarı iltihabı) sık görülen bir etkeniydi.

• Hepatit B (bulaşıcı sarılık) : Bulaşıcı sarılığın bir çeşit virüsüdür . Kan veya vücut salgıları yoluyla bulaşır. Karaciğer yangılanmasına yol açar. Genellikte sarılık yapmasına rağmen sarılık görünmeden geçen cinsleride vardır. Bazı durumlarda süregenleşebilir .Sonunda karaciğer sirozu ve sirozda görünen kansere kadar gidebilir. Sekelsiz iyileşen hastaların bir kısmında, hastalığın geçmesine rağmen kan halen bulaşıcıdır. Bu kişilere Taşıyıcı denir. hamilelikte anneden bebeğe geçer. Bu durumlarda aşı ile korunma yapılamazsa hepatit b bulaşır.bebeklerde hastalığın gidişi daha kötü olur.

• Kızamık : Mikrobu çok bulaşıcı olan kızamık virüsüdür. Bir damlacık enfseksiyonudur. Giriş kapısı solunum yolu ve konjunktiva(göz zarı)dır. Kuluçka zamanı önbelirtilerin çıkışına kadar 10 gündür.Grip gibi başlıyan ateşli hastalık 3-4 gün sonra döküntülerin çıkmasıyla daha kötüleşir, ateş 40-41 dereceye kadar yükselir.Çocuklar yemek ve içmeyi redederler. Bronşit, Zatüre, Ortakulak iltihabi, ishal, su kaybı gibi komplikasyonlar sık görülür. Ansefalit (beyin iltihabı) çok korkulan bir komplikasyondur. Ölüm ve kalıcı sekeller olabilir.

• Kabakulak : Parotis bezinin aniden iltihabi şişmesidir. Hastalığa diğer tükrük bezleride iştirak edebilir. Kulakların alt-ön kısmında oluşan şişme bilhassa yemek yerken.ağrı yapar. Şişlik elle bakınca hamur gibi algılanır.Ateş olabilir. Tek tarafta baslıyan şişlik, çok defa 1-2 gün sonra diğer tarafa geçer.gencler ve yetişkinlerde orşit (hayaların iltahabı) veya pankreas bezı iştirakında karın ağrısı olur. Kabakulakta görülen menenjit (beyin zarı yangılanması)şişliğin inmesinden 9 gün sonra başlar. Bu vakalarda ortaya baş ağrısı, bulantı, kusma, yüksek ates, ense sertliği, kramp,temas hassasiyeti menenjit göstergesidir.

• Kızamıkcık(rubella) : Virüs yayılımı burun-boğaz salgılarından veza anneden bebeğe plasenta(son) üzerinden geçmesiyle olur. Genellikle hafif soğuk algınlığı belirtileri ile başlar, kulakarkasında bezelerin şismesi yanısıra belirgin döküntü başlar, vücuda yayılır. Üç gün sürer . Özellikle daha büyük kızlarda eklemlerde ağrı, poliartrit (genellikle ellerde) bulunabilir. Kızamıkcık geçirmemiş veya aşılanmamış annelere kızamıkcık ilk üç ayda bulaşırsa, çocuklarda doğumsal kızamıkcık sakatlığa yol açar.